کسی تماس گرفته و گفته «از بانک هستم»؟ برای انجام خواسته‌اش عجله نکنید. تماس را تمام کنید، شمارهٔ پشتیبانی را از کارت بانکی یا برنامهٔ رسمی‌ای که از قبل استفاده می‌کردید پیدا کنید و خودتان موضوع را از بانک بپرسید. تا آن موقع، رمز، کد پیامکی و اطلاعات کامل کارت را برای تماس‌گیرنده نخوانید.
قرار نیست پشت تلفن تشخیص بدهید چه کسی راست می‌گوید. کافی است ادامهٔ کار را به راهی ببرید که خودتان انتخاب کرده‌اید، نه راهی که همان تماس‌گیرنده معرفی می‌کند.
در همان تماس چه بگوییم؟
یک پاسخ کوتاه کافی است: «ممنون، برای بررسی خودم با بانک تماس می‌گیرم.» لازم نیست بحث کنید یا برای نشان‌دادن اینکه صاحب حساب هستید، اطلاعات بیشتری بدهید. نام بانک و موضوعی را که گفته یادداشت کنید و تماس را پایان دهید.
دانستن اسم شما یا چند رقم از اطلاعاتتان، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند تماس از بانک است. آشنا بودن شماره هم جای بررسی از راه خود بانک را نمی‌گیرد. از طرف دیگر، موبایل بودن شماره دلیل کافی برای متهم‌کردن صاحب آن نیست؛ در این راهنما دربارهٔ هیچ شماره یا شخص مشخصی حکم نمی‌دهیم.
رمز پویا و کد پیامکی را برای تماس‌گیرنده نخوانید
فرض کنید کسی می‌گوید: «برای تأیید حسابتان، کدی را که الآن پیامک شد بخوانید.» قبل از هر چیز متن پیامک را خودتان بخوانید. اگر کد مربوط به ورود، فعال‌سازی یا تراکنش است، آن را در اختیار تماس‌گیرنده نگذارید؛ حتی اگر بگوید کارمند بانک است.
- رمز کارت، رمز همراه‌بانک و رمز اینترنت‌بانک را نگویید.
- تصویر کارت یا مجموعهٔ اطلاعات کارت، تاریخ انقضا و CVV2 را برای او نفرستید.
- برای ادامهٔ بررسی، روی لینک ارسالی او وارد حساب بانکی نشوید.
- به درخواست او برنامه نصب نکنید و دسترسی کنترل گوشی ندهید.
این توصیه‌ها دربارهٔ تماس ورودی و غیرمنتظره است. وقتی خودتان از راه معتبر با بانک تماس می‌گیرید، روند اعلام‌شدهٔ همان بانک را دنبال کنید؛ رمز ورود یا رمز تراکنش را برای شخص دیگری بازگو نکنید.
برای نمونه، راهنمای امنیتی بانک ملی ایران هم تأکید می‌کند اطلاعات حساس و رمز را تلفنی بازگو نکنید و رمز یک‌بارمصرف را در اختیار دیگران نگذارید.
اگر دربارهٔ خودِ کد پیامکی سؤال دارید، راهنمای کد تأیید پیامکی را هم بخوانید.
اگر گفت «حساب مسدود می‌شود» یا «جایزه برده‌اید»
تهدید به مسدودی و وعدهٔ جایزه هر دو می‌توانند آدم را عجول کنند. مثلاً ممکن است تماس‌گیرنده بگوید برای رفع مسدودی باید همین حالا کارت‌به‌کارت کنید یا برای گرفتن جایزه رمز پویا را بگویید. این‌ها مثال‌های آموزشی‌اند، نه گزارشی دربارهٔ تماس شما.
در همان تماس پول جابه‌جا نکنید و اطلاعات حساس ندهید. اگر اصل موضوع واقعی باشد، باید بتوانید آن را از راه بانک پیگیری کنید. از پشتیبانی بخواهید خودِ درخواست را بررسی کند: چه کاری لازم است و از کدام مسیر رسمی باید انجام شود؟
اگر موضوع وام است، نام طرح را یادداشت کنید و شرایط و روش ثبت درخواست را از خود بانک بپرسید. صرف استفاده از نام یک بانک، رابطهٔ تماس‌گیرنده با آن بانک را ثابت نمی‌کند.
شمارهٔ معتبر بانک را از کجا پیدا کنیم؟
- از اطلاعاتی شروع کنید که قبل از این تماس در اختیار داشتید. پشت کارت یا بخش پشتیبانی برنامهٔ رسمی بانک را بررسی کنید. اگر چنین اطلاعاتی ندارید، مراجعه به شعبه هم راهی برای پرسیدن مسیر تماس است.
- شماره و لینکِ همان تماس را مرجع تأیید قرار ندهید. اینکه تماس‌گیرنده شمارهٔ دیگری می‌دهد و می‌گوید «از اینجا استعلام بگیرید»، هنوز بررسی مستقل نیست.
- در تماس تازه، موضوع را روشن بگویید. مثلاً: «کسی با ادعای کارمند بانک تماس گرفته و برای رفع مسدودی از من کد خواسته؛ چنین کاری لازم است؟» رمز یا خودِ کد را برای توضیح ماجرا نخوانید.
اگر از جستجو استفاده می‌کنید، پیش از برداشتن شماره مطمئن شوید صفحه متعلق به خود بانک است؛ نام و نشان بانک روی یک صفحه به‌تنهایی کافی نیست. این مقاله شمارهٔ واحدی را برای همهٔ بانک‌های ایران معرفی نمی‌کند، چون مسیر پاسخ‌گویی هر بانک باید از خودش بررسی شود.
اگر اطلاعات را گفته‌اید یا پولی کم شده است
خودتان را سرزنش نکنید و منتظر تماس بعدی همان فرد نمانید. از راه معتبر به بانک اطلاع دهید دقیقاً چه چیزی در اختیار تماس‌گیرنده گذاشته‌اید: رمز کارت، کد ورود، اطلاعات همراه‌بانک یا دسترسی به گوشی. اگر برداشت یا انتقالی می‌بینید که خودتان انجام نداده‌اید، آن را هم با زمان و مشخصات تراکنش اعلام کنید.
از بانک بپرسید برای جلوگیری از دسترسی بیشتر چه اقدامی دربارهٔ همان کارت یا حساب لازم است. اگر برنامه‌ای به درخواست تماس‌گیرنده نصب کرده‌اید، این موضوع را هم بگویید و برای ارتباط بانکی از دستگاهی استفاده کنید که به آن اعتماد دارید.
اگر رمزتان را گفته‌اید، آن را از مسیر رسمی بانک تغییر دهید. تغییر رمز را به کسی که با شما تماس گرفته نسپارید.
پیام‌ها، زمان تماس و رسیدهای مرتبط را برای پیگیری نگه دارید. در گزارش عمومی، رمز، کد پیامکی، شمارهٔ کامل کارت، کد ملی یا تصویر مدارک را نگذارید. برای راهنمایی در ایران می‌توانید با 096380، شمارهٔ معرفی‌شده در وب‌سایت پلیس فتا، تماس بگیرید یا به مرکز امداد و فوریت‌های سایبری پلیس فتا مراجعه کنید. ثبت یک گزارش عمومی در این‌کیه جای پیگیری از بانک یا مرجع رسمی را نمی‌گیرد.
تماس دربارهٔ کارت‌خوان فروشگاه است؟
اگر با عنوان «پشتیبانی کارت‌خوان» تماس گرفته‌اند، مشخصات شرکت طرف قرارداد را از قرارداد یا اطلاعات معتبر قبلی خودتان پیدا کنید. پیش از نصب برنامه، دادن رمز یا انجام تراکنش آزمایشی، درخواست را از کانال رسمی همان شرکت بررسی کنید. برای بررسی درخواست، سراغ راهنمای همان شرکت طرف قرارداد خودتان بروید.
برای تماس‌هایی که با نام بانک نیستند، راهنمای کلاهبرداری تلفنی را ببینید.
چند سؤال کوتاه
فقط اسم و نام بانکم را می‌دانست؛ پس تماس معتبر است؟
این اطلاعات برای تأیید وابستگی او به بانک کافی نیست. درخواستش را از راه مستقل بانک بررسی کنید.
اگر خودم منتظر تماس بانک بودم چه؟
باز هم لازم نیست در تماس ورودی رمز ورود یا رمز تراکنش بدهید. اگر دربارهٔ درخواست تردید دارید، از شعبه یا مسیر معتبر قبلی پیگیری کنید.
در این‌کیه گزارشی دربارهٔ شماره پیدا نکردم؛ یعنی امن است؟
نه؛ نبودن گزارش، تأیید هویت یا امنیت تماس نیست. اگر گزارشی هم وجود دارد، تجربهٔ کاربران را بخوانید و دربارهٔ هویت تماس‌گیرنده از خود بانک سؤال کنید.
اگر کد را گفته‌ام، منتظر بمانم ببینم چه می‌شود؟
خودتان از راه معتبر با بانک ارتباط بگیرید و نوع اطلاعاتی را که داده‌اید توضیح دهید. این راهنما بازگشت وجه یا نتیجهٔ مشخصی را تضمین نمی‌کند.
نظرات کاربران
ثبت پاسخ